ΟΡΙΣΜΟΣ
Το ακρωνύμιο ΑΕΠ σημαίνει "Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν" και αντιπροσωπεύει τη συνολική χρηματική αξία όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται (και πωλούνται στην αγορά) εντός μιας χώρας κατά τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου (συνήθως 1 έτος).
ΣΚΟΠΟΣ
Το ΑΕΠ είναι το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο μέτρο της οικονομικής δραστηριότητας.
ΙΣΤΟΡΙΑ
Η πρώτη βασική έννοια του ΑΕΠ επινοήθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα. Η σύγχρονη έννοια αναπτύχθηκε από τον Αμερικανό οικονομολόγο Simon Kuznets το 1934 και υιοθετήθηκε ως το κύριο μέτρο της οικονομίας μιας χώρας στη διάσκεψη του Bretton Woods το 1944.
Ο όρος "Ακαθάριστο" (στο "Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν") υποδηλώνει ότι τα προϊόντα προσμετρώνται ανεξάρτητα από τη μετέπειτα χρήση τους. Ένα προϊόν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κατανάλωση, για επένδυση ή για αντικατάσταση ενός περιουσιακού στοιχείου. Σε όλες τις περιπτώσεις, η τελική "απόδειξη πώλησης" του προϊόντος θα προστεθεί στο συνολικό ποσό του ΑΕΠ.
Αντιθέτως, το "Καθαρό" δεν υπολογίζει τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται για την αντικατάσταση περιουσιακών στοιχείων (ώστε να συμψηφιστεί η απόσβεση). Το "Καθαρό" δείχνει μόνο τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται για κατανάλωση ή επένδυση.
Εγχώριο (ΑΕΠ) Ο όρος "Εγχώριο" (στο "Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν") υποδηλώνει ότι το κριτήριο συμπερίληψης είναι γεωγραφικό: τα αγαθά και οι υπηρεσίες που προσμετρώνται είναι αυτά που παράγονται εντός των συνόρων της χώρας, ανεξάρτητα από την εθνικότητα του παραγωγού. Για παράδειγμα, η παραγωγή ενός εργοστασίου γερμανικής ιδιοκτησίας στις Ηνωμένες Πολιτείες θα προσμετρηθεί ως μέρος του ΑΕΠ των Ηνωμένων Πολιτειών.
Εθνικό (ΑΕΘΠ)
Αντιθέτως, ο όρος "Εθνικό" (στο "Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν") υποδηλώνει ότι το κριτήριο συμπερίληψης βασίζεται στην ιθαγένεια (εθνικότητα): τα αγαθά και οι υπηρεσίες προσμετρώνται όταν παράγονται από υπήκοο της χώρας, ανεξάρτητα από το πού λαμβάνει χώρα φυσικά η παραγωγή. Στο παράδειγμα, η παραγωγή ενός εργοστασίου γερμανικής ιδιοκτησίας στις Ηνωμένες Πολιτείες θα προσμετρηθεί ως μέρος του ΑΕΘΠ (Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν) της Γερμανίας, πέραν του ότι προσμετράται ως μέρος του ΑΕΠ των Ηνωμένων Πολιτειών.
ΑΕΕ
Το ΑΕΕ (Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα) είναι ένας δείκτης παρόμοιος με το ΑΕΘΠ, καθώς αμφότεροι βασίζονται στην εθνικότητα και όχι στη γεωγραφία. Η διαφορά είναι ότι, κατά τον υπολογισμό της συνολικής αξίας, το ΑΕΕ χρησιμοποιεί τη μέθοδο του εισοδήματος ενώ το ΑΕΘΠ χρησιμοποιεί τη μέθοδο της παραγωγής για τον υπολογισμό του ΑΕΠ. Τόσο το ΑΕΘΠ όσο και το ΑΕΕ θα πρέπει θεωρητικά να αποδίδουν το ίδιο αποτέλεσμα.
Ο όρος "Προϊόν" (στο "Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν") σημαίνει την παραγωγή, ή το οικονομικό αποτέλεσμα, των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που πωλούνται στην αγορά.
Περιλαμβάνονται στο ΑΕΠ:
Δεν περιλαμβάνονται στο ΑΕΠ:
Ονομαστικό ΑΕΠ (ή "Τρέχον ΑΕΠ") = η ονομαστική αξία της παραγωγής, χωρίς καμία προσαρμογή για τον πληθωρισμό
Πραγματικό ΑΕΠ (ή "Σταθερό ΑΕΠ") = αξία της παραγωγής προσαρμοσμένη για τον πληθωρισμό ή τον αποπληθωρισμό. Μας επιτρέπει να προσδιορίσουμε αν η αξία της παραγωγής έχει μεταβληθεί επειδή παράγονται περισσότερα αγαθά ή απλώς επειδή έχουν αυξηθεί οι τιμές. Το Πραγματικό ΑΕΠ χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της ανάπτυξης του ΑΕΠ.
Το ΑΕΠ μπορεί να υπολογιστεί με τρεις τρόπους: χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της παραγωγής, της δαπάνης ή του εισοδήματος. Όλες οι μέθοδοι θα πρέπει να δίνουν το ίδιο αποτέλεσμα.
Ο μαθηματικός τύπος για τον υπολογισμό του ΑΕΠ με τη μέθοδο της δαπάνης είναι ο ακόλουθος:
ΑΕΠ = ιδιωτική κατανάλωση + ακαθάριστες ιδιωτικές επενδύσεις + κρατικές επενδύσεις + κρατικές δαπάνες + (εξαγωγές – εισαγωγές).
ή, εκφρασμένο σε μαθηματικό τύπο:
ΑΕΠ = C + I + G + (X – M)
Το ΑΕΠ υπολογίζεται συνήθως από την εθνική στατιστική υπηρεσία της χώρας ακολουθώντας το διεθνές πρότυπο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το ΑΕΠ μετράται από το Bureau of Economic Analysis (Γραφείο Οικονομικής Ανάλυσης) εντός του Υπουργείου Εμπορίου των ΗΠΑ. Το διεθνές πρότυπο για τη μέτρηση του ΑΕΠ περιλαμβάνεται στο Σύστημα Εθνικών Λογαριασμών, το οποίο συντάχθηκε το 1993 από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) και την Παγκόσμια Τράπεζα.
Ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ μετρά την ποσοστιαία μεταβολή στο πραγματικό ΑΕΠ (ΑΕΠ προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό) από τη μία περίοδο στην άλλη, συνήθως ως σύγκριση μεταξύ του πιο πρόσφατου τριμήνου ή έτους και του προηγούμενου. Μπορεί να είναι θετικός ή αρνητικός αριθμός (αρνητικός ρυθμός ανάπτυξης, που υποδηλώνει οικονομική συρρίκνωση).
Δείτε επίσης: Λίστα Χωρών κατά κεφαλήν ΑΕΠ
Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ υπολογίζεται διαιρώντας το ονομαστικό ΑΕΠ με τον συνολικό πληθυσμό μιας χώρας. Εκφράζει το μέσο οικονομικό αποτέλεσμα (ή εισόδημα) ανά άτομο στη χώρα. Ο αριθμός του πληθυσμού είναι ο μέσος (ή στα μέσα του έτους) πληθυσμός για το ίδιο έτος με το στοιχείο του ΑΕΠ.