DEFINICJA
Skrót PKB oznacza „Produkt Krajowy Brutto” i reprezentuje całkowitą wartość pieniężną wszystkich dóbr i usług finalnych wytworzonych (i sprzedanych na rynku) w kraju w określonym czasie (zazwyczaj w ciągu 1 roku).
CEL
PKB jest najczęściej stosowaną miarą aktywności gospodarczej.
HISTORIA
Pierwsza podstawowa koncepcja PKB powstała pod koniec XVIII wieku. Nowoczesna koncepcja została opracowana przez amerykańskiego ekonomistę Simona Kuznetsa w 1934 roku i przyjęta jako główna miara gospodarki kraju na konferencji w Bretton Woods w 1944 roku.
„Brutto” (w wyrażeniu „Produkt Krajowy Brutto”) oznacza, że produkty są liczone niezależnie od ich dalszego wykorzystania. Produkt może zostać przeznaczony na konsumpcję, na inwestycje lub na odtworzenie majątku. We wszystkich przypadkach końcowy „rachunek sprzedaży” produktu zostanie dodany do całkowitej wartości PKB.
W przeciwieństwie do tego wartość „Netto” nie uwzględnia produktów zużytych do odtworzenia majątku (w celu skompensowania amortyzacji). Wartość „Netto” pokazuje jedynie produkty przeznaczone na konsumpcję lub inwestycje.
Krajowy (PKB) Termin „Krajowy” (w wyrażeniu „Produkt Krajowy Brutto”) wskazuje, że kryterium włączenia jest geograficzne: liczone są dobra i usługi wytworzone w granicach kraju, niezależnie od narodowości producenta. Na przykład produkcja fabryki należącej do podmiotu niemieckiego w Stanach Zjednoczonych będzie liczona jako część PKB Stanów Zjednoczonych.
Narodowy (PNB)
W przeciwieństwie do tego, termin „Narodowy” (w wyrażeniu „Produkt Narodowy Brutto”) wskazuje, że kryterium włączenia opiera się na obywatelstwie (narodowości): dobra i usługi są liczone, gdy są wytwarzane przez obywatela danego kraju, niezależnie od miejsca, w którym fizycznie odbywa się produkcja. W podanym przykładzie produkcja fabryki należącej do podmiotu niemieckiego w Stanach Zjednoczonych będzie liczona jako część PNB (Produktu Narodowego Brutto) Niemiec, oprócz bycia liczoną jako część PKB Stanów Zjednoczonych.
DNB
DNB (Dochód Narodowy Brutto) to miara podobna do PNB, ponieważ obie opierają się na kryterium narodowości, a nie geografii. Różnica polega na tym, że przy obliczaniu wartości całkowitej DNB wykorzystuje metodę dochodową, podczas gdy PNB wykorzystuje metodę produkcyjną do obliczania PKB. Teoretycznie zarówno PNB, jak i DNB powinny dawać ten sam wynik.
„Produkt” (w wyrażeniu „Produkt Krajowy Brutto”) oznacza produkcję lub wynik ekonomiczny w postaci dóbr i usług finalnych sprzedawanych na rynku.
Uwzględniane w PKB:
Nieuwzględniane w PKB:
Nominalne PKB (lub „PKB w cenach bieżących”) = wartość nominalna produkcji, bez korekty o inflację
Realne PKB (lub „PKB w cenach stałych”) = wartość produkcji skorygowana o inflację lub deflację. Pozwala ustalić, czy wartość produkcji zmieniła się dlatego, że wyprodukowano więcej, czy po prostu dlatego, że wzrosły ceny. Realne PKB służy do obliczania wzrostu gospodarczego.
PKB można obliczyć na trzy sposoby: metodą produkcyjną, wydatkową lub dochodową. Wszystkie metody powinny dać ten sam wynik.
Wzór do obliczania PKB metodą wydatkową jest następujący:
PKB = spożycie prywatne + prywatne inwestycje brutto + inwestycje rządowe + wydatki rządowe + (eksport – import).
lub, wyrażone wzorem:
PKB = C + I + G + (X – M)
PKB jest zazwyczaj obliczany przez krajowy urząd statystyczny danego kraju zgodnie z międzynarodowymi standardami. W Stanach Zjednoczonych PKB jest mierzony przez Biuro Analiz Ekonomicznych w ramach Departamentu Handlu USA. Międzynarodowy standard pomiaru PKB zawarty jest w Systemie Rachunków Narodowych, opracowanym w 1993 roku przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), Komisję Europejską, Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ) oraz Bank Światowy.
Tempo wzrostu PKB mierzy procentową zmianę realnego PKB (PKB skorygowanego o inflację) z jednego okresu na drugi, zazwyczaj jako porównanie ostatniego kwartału lub roku z poprzednim. Może to być liczba dodatnia lub ujemna (ujemne tempo wzrostu oznaczające kurczenie się gospodarki).
Zobacz także: Lista krajów według PKB per capita
PKB per capita (na mieszkańca) oblicza się, dzieląc nominalne PKB przez całkowitą liczbę ludności danego kraju. Wyraża ono średnią wielkość produkcji gospodarczej (lub dochodu) na osobę w kraju. Liczba ludności to średnia (lub z połowy roku) populacja w tym samym roku, którego dotyczy wartość PKB.