Kontynenty
Definicja kontynentu
„Kontynent” pochodzi od łacińskiego wyrażenia terra continēns [terra = „ziemia”, continēns = imiesłów czynny teraźniejszy czasownika contineō = con („razem”) + teneō („trzymam”). Znaczenie to zatem „ziemia trzymana razem” lub „połączona ziemia”.
Początkowo termin „kontynent” odnosił się do każdego obszaru lądu, dowolnej wielkości, nieoddzielonego wodą, włączając w to wyspy.
Jednocześnie, już od czasów starożytnych greckich żeglarzy i filozofów, świat był dzielony na „części”. Początkowo były to Europa i Azja, do których następnie dodano Afrykę, a w 1507 roku obie Ameryki. Dopiero pod koniec XIX wieku takie części Ziemi zaczęto jednoznacznie definiować jako kontynenty.
Obecnie kontynenty rozumiane są jako duże, ciągłe, odrębne masy lądu, idealnie (choć niekoniecznie) oddzielone połaciami wody. Nie określono wymaganego minimalnego rozmiaru, aby kwalifikować się jako „duży” (lub „bardzo duży”), ani wymaganego stopnia fizycznego oddzielenia. Dlatego kontynenty są definiowane przez konwencję, a nie ścisłe kryteria. Stosowane kryteria mogą mieć charakter geograficzny, historyczny, kulturowy, antropologiczny, polityczny, a nawet filozoficzny.
Ile jest kontynentów?
To zależy. Nieścisła definicja kontynentu skutkuje istnieniem wielu sposobów podziału świata na kontynenty, z modelami obejmującymi od 4 do 7 kontynentów.
7 kontynentów
Jest to najpowszechniej przyjęty model, który klasyfikuje następujących siedem kontynentów:
- Afryka
- Europa
- Azja
- Ameryka Północna
- Ameryka Południowa
- Australia (lub Oceania)
- Antarktyda
Dowiedz się więcej o 7 kontynentach.
6 kontynentów
Istnieją dwie wersje modelu sześciu kontynentów:
- pierwszy model sześciu kontynentów (używany głównie we Francji, Włoszech, Portugalii, Hiszpanii, Rumunii, Grecji i Ameryce Łacińskiej) łączy Amerykę Północną**+**Amerykę Południową w jeden kontynent „Amerykę” (lub „Ameryki”).
- drugi model sześciu kontynentów (używany głównie w Rosji, Europie Wschodniej i Japonii) łączy Europę + Azję w jeden kontynent „Eurazję”
5 kontynentów
Model ten przyjmuje kryteria obu modeli sześciokontynentalnych, co skutkuje wyróżnieniem 5 następujących kontynentów: Afryka, Eurazja, Ameryka, Oceania (lub Australia) i Antarktyda.
Alternatywny model pięciu kontynentów to model przyjęty między innymi przez Kartę Olimpijską, który wyklucza Antarktydę jako niezamieszkaną i wymienia następujących pięć: Afryka, Europa, Azja, Ameryka oraz Oceania (lub Australia).
4 kontynenty
Byłby to prawdopodobnie prawidłowy podział, gdybyśmy przyjęli ścisłą definicję kontynentów, idealnie zdefiniowanych jako duże masy lądu oddzielone wodą. Co więcej, za „oddzielone” powinniśmy uważać tylko to, co jest oddzielone naturalnie, wykluczając tym samym podziały wynikające ze sztucznie utworzonego Kanału Panamskiego (który oddziela Amerykę Północną od Południowej) i Kanału Sueskiego (który oddziela Afrykę od Eurazji).
W ramach tego modelu cztery kontynenty świata to: Afroeurazja (lub Eurafrasia), Ameryka oraz Australia (nie Oceania, która łączy Australię z mniejszymi krajami na Oceanie Spokojnym, które są oddzielone wodą) i Antarktyda.
Alternatywny model czterech kontynentów, wprowadzony na początku XX wieku, obejmował Europę, Azję, Afrykę i Amerykę.
Dawne modele kontynentów
Przed końcem XVIII i XIX wieku czasami uznawano istnienie dwóch kontynentów: Starego Świata (Europa, Azja i Afryka łącznie) i Nowego Świata (Ameryka Północna i Południowa).
Regiony zamiast kontynentów
Wydział Statystyczny Organizacji Narodów Zjednoczonych (którego wytycznymi kierujemy się, przedstawiając statystyki populacji na tej stronie internetowej) grupuje kraje w regiony makrogeograficzne (kontynentalne) i subregiony geograficzne, a nie w kontynenty. System ten jest określany jako Geoschemat Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Ta klasyfikacja wyróżnia 6 regionów: Azję, Afrykę, Europę (w tym Rosję), Amerykę Łacińską i Karaiby (które obejmują Amerykę Południową, Amerykę Środkową i Karaiby), Amerykę Północną i Oceanię.